Postępowanie z odpadami medycznymi w salonie beauty – wymagania sanepidu i dokumentacja

Odpady medyczne to jeden z tematów, które potrafią spędzać sen z powiek właścicielom salonów beauty. Nie dlatego, że zasady są szczególnie skomplikowane – raczej dlatego, że rozrzucone po kilku aktach prawnych wymagania łatwo przeoczyć, a sanepid traktuje ten obszar bardzo poważnie.

Jeśli w Twoim salonie wykonujesz usługi naruszające ciągłość tkanek – a więc zabiegi kosmetyczne z użyciem igieł, ostrzy, lancetów czy dermarollerów – poniżej znajdziesz wymagania dotyczące magazynowania odpadów, ich prawidłowego oznakowania, odbioru i dokumentacji w BDO.

Co w salonie beauty jest odpadem medycznym, a co nim nie jest?

Odpady medyczne w salonie beauty powstają przy usługach naruszających ciągłość tkanek – mogą więc być zanieczyszczone krwią lub innymi płynami ustrojowymi. Klasyfikuje się je zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów – i to właśnie ta klasyfikacja określa, jak z danym odpadem należy postępować.

Prawidłowe rozróżnienie między odpadem medycznym a komunalnym ma znaczenie nie tylko formalne. Odpady komunalne trafiają do zwykłych koszy na śmieci. Odpady medyczne wymagają osobnego gromadzenia, oznakowania, magazynowania w odpowiednich warunkach i odbioru przez uprawnioną firmę. Pomylenie tych kategorii w którąkolwiek stronę naraża Cię na ryzyko sanitarne albo niepotrzebne koszty.

PromocjaProdukt w promocji

Natychmiastowa wysyłka

BESTSELLER 🔥Pakiet dla salonu beauty

230,00 zł Pierwotna cena wynosiła: 230,00 zł.170,00 złAktualna cena wynosi: 170,00 zł.

Cena sprzed ostatnich 30 dni: 230 zł

Kompleksowy Pakiet dla Salonu Kosmetycznego i Beauty to niezbędnik każdego profesjonalisty w branży, gwarantujący pełną zgodność z aktualnymi wymogami sanitarnymi i prawnymi. W jednym zestawie otrzymujesz checklistę kontroli Sanepidu z objaśnieniami, instrukcje mycia i dezynfekcji rąk, plan higieny salonu, kartę oceny ryzyka zawodowego oraz 21 szczegółowych procedur zabiegowych (wykaz procedur znajduje się w opisie).

ilość BESTSELLER 🔥Pakiet dla salonu beauty

Dodaj do koszyka

Czym są kody odpadów?

Każdy rodzaj odpadu ma przypisany kod klasyfikacyjny – to na jego podstawie określa się, jak dany odpad należy gromadzić, magazynować i przekazywać do utylizacji. Kody odpadów medycznych zaczynają się od grupy 18 01 i znajdziesz je w Rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów.

W salonach beauty najczęściej występuje kod 18 01 03* – oznaczający odpady zawierające żywe drobnoustroje chorobotwórcze lub ich toksyny. Gwiazdka przy kodzie wskazuje, że są to odpady niebezpieczne, podlegające szczególnym zasadom postępowania.

W salonach beauty czy fryzjerskich do tej kategorii należą:

• zużyte ostrza do brzytew i skalpeli;
• igły (np. po mezoterapii, mikronakłuwaniu);
• lancety i jednorazowe końcówki do zabiegów inwazyjnych;
• waciki, gaziki i tampony nasączone krwią;
• rękawiczki jednorazowe zanieczyszczone materiałem biologicznym.

W katalogu odpadów medycznych znajdziesz też inne kody z grupy 18 01, które mogą pojawić się w salonie beauty:

• 18 01 06* – chemikalia zawierające substancje niebezpieczne, np. przeterminowane lub zanieczyszczone preparaty do dezynfekcji, pozostałości środków biobójczych;
• 18 01 08* – leki cytotoksyczne i cytostatyczne – mogą dotyczyć gabinetów medycyny estetycznej stosujących niektóre preparaty iniekcyjne.

Różnica jest prosta – jeśli odpad miał kontakt z krwią lub innym materiałem biologicznym klienta przy zabiegu naruszającym ciągłość tkanek – jest odpadem medycznym. Jeśli nie – trafia do zwykłego kosza.

Szczegółowy sposób postępowania z odpadami medycznymi na stanowisku

Zasady codziennego postępowania z odpadami medycznymi w salonie opisuje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2017 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi. Choć sama nazwa rozporządzenia brzmi dość urzędowo, w praktyce salonowej przekłada się ono na kilka prostych nawyków, które warto wypracować i konsekwentnie stosować.

Najważniejszy z nich dotyczy momentu powstania odpadu – odpady medyczne trafiają od razu do odpowiedniego pojemnika lub worka, przy stanowisku, na którym wykonujesz zabieg. Nie odkładasz ich na później i nie przenosisz luźno po salonie.

To drobna rzecz w codziennej rutynie, ale ma duże znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa w salonie, jak i dla spokojnego przejścia ewentualnej kontroli z sanepidu.

To, do jakiego pojemnika lub worka trafi dany odpad, zależy od jego rodzaju. Rozporządzenie rozróżnia tu dwie główne kategorie: odpady ostre (igły, ostrza, lancety) i miękkie (waciki, gaziki, rękawiczki). Każda z nich wiąże się z innymi wymaganiami.

Pojemniki na odpady o ostrych końcach i krawędziach

Odpady medyczne o ostrych końcach i krawędziach wymagają osobnego traktowania, ponieważ stwarzają największe ryzyko zakłucia i potencjalnego zakażenia. Dlatego przepisy wyraźnie określają, w jakich pojemnikach musisz je gromadzić.

Taki pojemnik musi być:

• odporny na przekłucie – wykonany z twardego tworzywa;
• odporny na działanie wilgoci – materiał mechanicznie odporny na działanie wilgoci;
• zamykany – po napełnieniu pojemnik zamyka się trwale i nie otwiera ponownie;
• odpowiednio oznakowany – z widoczną informacją o rodzaju zawartości.

Pojemniki te są dostępne w różnych rozmiarach – możesz dopasować jego pojemność do potrzeb swojego salonu. W mniejszym gabinecie, gdzie zabiegi inwazyjne wykonywane są kilka razy w tygodniu, wystarczy pojemnik o pojemności 0,7–1 l. Salon z większą liczbą zabiegów może potrzebować pojemników 2–5 l.

Czerwone worki na miękkie odpady zakaźne

Druga kategoria to miękkie odpady zakaźne – waciki nasączone krwią, zanieczyszczone rękawiczki i gaziki. Te trafiają do worków w kolorze czerwonym, które jednoznacznie oznaczają odpady medyczne zakaźne.

Worek powinien być umieszczony w koszu otwieranym na pedał, tak żeby nie było konieczności dotykania go rękami. Nie napychaj go do pełna – powinien być wypełniony maksymalnie do 2/3 objętości. Potem zamknij worek i opatrz go naklejką informacyjną, na której znajdą się:

• kod odpadu (np. 18 01 03*);
• nazwa wytwórcy odpadów, czyli Twojego salonu;
• numer rejestrowy BDO;
• data zamknięcia worka.

Zamkniętego worka nie otwieraj ponownie – jeśli potrzebujesz dalej gromadzić odpady, użyj nowego. Gdyby worek uległ uszkodzeniu, nie próbuj go naprawiać ani przenosić luzem – umieść go w całości w drugim worku, który spełnia te same wymagania.

Przeczytaj również: Kontrola sanepidu w gabinecie – co sprawdza inspektor?

Magazynowanie odpadów medycznych – limity czasowe i warunki

Między momentem wytworzenia odpadu a jego odbiorem przez uprawnioną firmę mija czas – i to właśnie ten etap przepisy nazywają wstępnym magazynowaniem odpadów medycznych. Warto dobrze znać obowiązujące tu limity czasowe, bo ich przekroczenie to jedno z częściej stwierdzanych uchybień przy kontrolach.

Zamknięty worek lub pojemnik z odpadami medycznymi może pozostawać na stanowisku pracy maksymalnie przez 72 godziny. Po upływie tego czasu odpady muszą trafić do urządzenia chłodniczego albo zostać odebrane przez firmę zajmującą się ich utylizacją.

W lodówce przeznaczonej do magazynowania odpadów czas przechowywania wydłuża się do 30 dni – pod warunkiem utrzymania temperatury nieprzekraczającej 10°C (dotyczy to odpadów zakaźnych o kodzie 18 01 03*). To rozwiązanie, z którego korzysta większość salonów beauty, bo pozwala dostosować częstotliwość odbiorów do rzeczywistej ilości wytwarzanych odpadów.

Sama lodówka musi spełniać kilka wymagań:

• przeznacz ją wyłącznie do przechowywania odpadów medycznych – nie mogą w niej znajdować się produkty spożywcze, kosmetyki ani żadne inne materiały;
• wyposaż ją w termometr umożliwiający bieżącą kontrolę temperatury;
• przy lodówce przygotuj płyn do dezynfekcji, rękawiczki jednorazowe oraz zapasowy pojemnik z czerwonym workiem.

Po każdym wyjęciu odpadów z lodówki zdezynfekuj urządzenie, a następnie umyj. To ważne – w środku mogło dojść do rozszczelnienia worka lub pojemnika. Dezynfekcja po każdym opróżnieniu nie jest nadgorliwością, tylko podstawą bezpieczeństwa.

Przeczytaj również: Jak powinna wyglądać książka ewidencji procesów sterylizacji i jak ją prowadzić?

Odbiór odpadów, rejestracja w BDO i dokumentacja

Do prawidłowej gospodarki odpadami medycznymi potrzebna jest też dokumentacja – rejestracja w BDO, umowa na odbiór, karty przekazania odpadów i sprawozdania roczne. Brzmi jak sporo formalności, ale większość z nich załatwiasz raz i potem po prostu pilnujesz terminów.

Rejestracja w BDO

Każdy salon, w którym powstają odpady medyczne, musi być zarejestrowany w BDO jako wytwórca odpadów. Wniosek o wpis złóż elektronicznie na stronie bdo.mos.gov.pl – koniecznie przed rozpoczęciem działalności, w ramach której będą powstawać odpady niebezpieczne. Rejestracja jest bezpłatna w zakresie wytwarzania odpadów, a sam proces nie jest skomplikowany.

Brak wpisu do rejestru BDO to poważne naruszenie – kara administracyjna wynosi od 5 000 do nawet 1 000 000 zł. Sanepid weryfikuje rejestrację przy kontroli – to jeden z pierwszych dokumentów, o które zapyta inspektor.

Umowa na odbiór odpadów

Odpady medyczne muszą trafiać do firmy, która specjalizuje się w ich odbiorze i utylizacji. Dlatego jedną z pierwszych rzeczy, o które warto zadbać przy uruchamianiu salonu, jest podpisanie umowy z takim odbiorcą. To na tej umowie opiera się Twoja codzienna praca z odpadami – od częstotliwości odbiorów po dokumenty, które potwierdzają prawidłowe przekazanie odpadów.

Przy wyborze firmy zwróć uwagę, czy ma ona:

• wpis do rejestru BDO;
• zezwolenie na transport odpadów niebezpiecznych;
• zezwolenie na unieszkodliwianie odpadów medycznych (lub umowę z podmiotem, który takie zezwolenie posiada).

Częstotliwość odbioru dopasuj do ilości odpadów powstających w Twoim salonie i warunków ich magazynowania. Przepisy nie narzucają konkretnego harmonogramu – kluczowe są limity czasowe: 72 godziny na stanowisku, do 30 dni w lodówce. W praktyce w mniejszych salonach beauty odbiór odbywa się najczęściej raz w miesiącu, a niektóre salony z niewielką ilością odpadów ustalają odbiór nawet rzadziej.

Karta przekazania odpadów

Każdy odbiór odpadów medycznych dokumentuje się kartą przekazania odpadów, generowaną elektronicznie w systemie BDO. Karta potwierdza, komu i kiedy przekazano odpady, zawiera ich kod, rodzaj, masę oraz dane Twojego salonu i firmy odbierającej. To ważny dokument – zarówno dla Ciebie, jak i dla sanepidu przy ewentualnej kontroli.

Kartę przekazania odpadów wystawia firma transportująca – tworzy ją w systemie BDO przed odbiorem. Po Twojej stronie pozostaje potwierdzenie karty ze swojego konta BDO, co zamyka obieg dokumentu.

Warto pilnować, żeby każda karta została potwierdzona na bieżąco – niezatwierdzone karty mogą budzić wątpliwości inspektora przy kontroli. Firma odbierająca odpady powinna też pomóc przy pierwszej karcie, jeśli system BDO jest dla Ciebie nowy.

Sprawozdanie roczne

Raz w roku, do 15 marca, złóż sprawozdanie o wytworzonych odpadach i o gospodarowaniu odpadami za rok poprzedni. Sprawozdanie wypełnij i złóż bezpośrednio w systemie BDO – po zalogowaniu na swoje konto przejdź do modułu sprawozdawczości, gdzie znajdziesz formularz do uzupełnienia.

System automatycznie kieruje sprawozdanie do marszałka województwa właściwego dla miejsca prowadzenia Twojego salonu. Dane potrzebne do wypełnienia sprawozdania – rodzaje odpadów, ich kody i masy – znajdziesz w kartach przekazania odpadów wystawionych w ciągu roku.

Wiele firm zajmujących się odbiorem odpadów medycznych oferuje pomoc w przygotowaniu tego sprawozdania w ramach współpracy – zapytaj o to już przy podpisywaniu umowy, żeby mieć tę kwestię rozwiązaną z wyprzedzeniem.

Procedura postępowania z odpadami – wymagane elementy

Jednym z dokumentów, o które sanepid pyta przy kontroli, jest spisana procedura postępowania z odpadami medycznymi. Nie chodzi tu o ogólnikowy dokument „do szuflady” – procedura powinna odzwierciedlać to, jak naprawdę wygląda praca z odpadami w Twoim salonie: od momentu powstania odpadu przy stanowisku, przez gromadzenie w odpowiednich pojemnikach i workach, magazynowanie w lodówce, aż po przekazanie firmie odbierającej.

Dobrze przygotowana procedura zawiera:

• nazwę i adres salonu – żeby było jasne, którego lokalu dotyczy;
• datę wprowadzenia i datę ostatniej aktualizacji – sanepid zwraca na to szczególną uwagę, bo nieaktualna data sugeruje, że dokument nie jest na bieżąco weryfikowany;
• cel procedury – krótkie wyjaśnienie, dlaczego została opracowana i jaki obszar reguluje;
• szczegółowy opis działań – co robi personel z odpadem na każdym etapie: jak go gromadzi, w czym przechowuje, kiedy zamyka worek, gdzie go magazynuje i komu przekazuje;
• nazwisko osoby odpowiedzialnej za nadzór nad realizacją procedury w salonie;
• podpis osoby zatwierdzającej procedurę;
• podpisy personelu potwierdzające zapoznanie się z treścią – mogą być zebrane zbiorczo jako załącznik do wszystkich procedur obowiązujących w salonie.

Pamiętaj też o aktualizacji. Zmiana zakresu usług, nowe stanowisko zabiegowe, inna firma odbierająca odpady – każda taka zmiana powinna znaleźć odzwierciedlenie w procedurze. Inspektor sanepidu porównuje to, co jest zapisane w dokumencie, z tym, co widzi w salonie. Rozbieżności między procedurą a stanem faktycznym to jedno z częściej stwierdzanych uchybień.

Postępowanie z odpadami medycznymi – najczęstsze błędy stwierdzane przy kontroli sanepidu

Sprawdź najczęstsze uchybienia w zakresie gospodarki odpadami medycznymi, które sanepid stwierdza w salonach beauty. Każde z nich możesz wyeliminować stosunkowo niewielkim nakładem pracy.

Brak rozróżnienia między odpadem medycznym a komunalnym. Zanieczyszczone rękawiczki czy waciki z krwią trafiają do zwykłego kosza zamiast do czerwonego worka. To jedno z najczęściej stwierdzanych uchybień, a jednocześnie jedno z najłatwiejszych do wyeliminowania – wystarczy odpowiednio oznakowane pojemniki przy każdym stanowisku.

Przechowywanie odpadów dłużej niż 72 godziny poza lodówką. Zamknięty worek zostaje przy stanowisku, bo „jeszcze nie jest pełny” albo „odbiór dopiero za tydzień”. Tymczasem przepisy są jednoznaczne – po 72 godzinach od zamknięcia worek musi trafić do lodówki przeznaczonej na odpady medyczne albo zostać odebrany przez uprawnioną firmę.

Brak lub niepełne oznakowanie worków i pojemników. Czerwony worek bez naklejki informacyjnej to dla inspektora sygnał, że procedury postępowania z odpadami medycznymi nie są w salonie przestrzegane. Każda etykieta musi zawierać kod odpadu, dane wytwórcy i datę zamknięcia worka – te trzy elementy inspektor sprawdza w pierwszej kolejności.

Brak sprawozdania rocznego w BDO. Rejestracja w systemie BDO to jednorazowa formalność, ale sprawozdanie o wytworzonych odpadach składaj co roku do 15 marca. Brak sprawozdania za poprzedni rok to częste uchybienie, które łatwo przeoczyć przy codziennym prowadzeniu salonu.

Brak umowy na odbiór odpadów niebezpiecznych. Bez podpisanej umowy z firmą uprawnioną do odbioru odpadów medycznych nie ma możliwości ich legalnego przekazania. Sanepid pyta o nię przy każdej kontroli – to jeden z podstawowych dokumentów.

Procedura nieodpowiadająca stanowi faktycznemu. Procedura opisuje odbiór kwartalny, a odpady odbierane są raz na pół roku? Albo wymienia firmę, z którą salon dawno zakończył współpracę? Inspektor porównuje treść procedury z tym, co zastaje na miejscu – każda rozbieżność jest odnotowywana w protokole kontroli.

Kary za nieprawidłową gospodarkę odpadami medycznymi

Zobacz nasz kalkulator kar sanepidu dla branży beauty

Przepisy przewidują kary za uchybienia w gospodarce odpadami medycznymi – i są one zróżnicowane w zależności od tego, czego dotyczą. Poniżej najważniejsze z perspektywy salonu beauty.

Najwięcej zapłacisz za brak rejestracji w BDO. Prowadzenie działalności generującej odpady niebezpieczne bez wpisu do rejestru wiąże się z karą administracyjną od 5 000 zł do 1 000 000 zł. Podobnie drogie jest nieumieszczanie numeru rejestrowego BDO na dokumentach związanych z gospodarowaniem odpadami. Kwoty mogą wydawać się nieproporcjonalne do skali działalności salonu, ale przepis obowiązuje wszystkich wytwórców odpadów niebezpiecznych jednakowo.

Za brak umowy na odbiór odpadów medycznych lub brak dokumentacji potwierdzającej ich prawidłowe przekazanie kara może sięgnąć 5 000 zł.

Mniejsze, ale dotkliwe przy kumulacji, są kary za nieprawidłowe przechowywanie odpadów – brak lodówki, przekroczone terminy magazynowania, brak oznakowania worków czy pojemników. Za każde takie uchybienie inspektor może nałożyć mandat od 100 do 500 zł.

Kary za transport odpadów bez wpisu do rejestru BDO (od 2 000 do 10 000 zł) dotyczą firm transportujących, nie Twojego salonu. Mimo to upewnij się, że firma, z którą współpracujesz, ma odpowiednie wpisy – bo w razie problemów to Ty odpowiadasz za wybór podmiotu odbierającego Twoje odpady.

W wyjątkowych sytuacjach, gdy działalność stwarza bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia publicznego, sanepid może też zastosować karę aresztu. Dotyczy to np. sytuacji, w których salon wielokrotnie ignoruje zalecenia pokontrolne, nie posiada żadnej dokumentacji i przechowuje niezabezpieczone odpady zakaźne w sposób zagrażający klientom i personelowi. To przepis na sytuacje skrajne, ale warto wiedzieć, że istnieje.

Co ważne – przy pierwszej kontroli sanepid zazwyczaj nie nakłada kar od razu. Standardową praktyką jest wydanie zaleceń pokontrolnych z terminem na usunięcie nieprawidłowości, najczęściej 7 dni. Kary pojawiają się wtedy, gdy uchybienia nie zostaną skorygowane w wyznaczonym terminie albo gdy są na tyle poważne, że wymagają natychmiastowej reakcji.

Od czego zacząć?

Jeśli czujesz, że temat odpadów medycznych w Twoim salonie wymaga uporządkowania – zacznij od trzech kroków:

1. Sprawdź swoją rejestrację w BDO – wejdź na bdo.mos.gov.pl i upewnij się, że Twój salon jest zarejestrowany jako wytwórca odpadów medycznych.
2. Zweryfikuj umowę na odbiór odpadów – czy masz aktualną umowę z firmą posiadającą odpowiednie uprawnienia? Czy częstotliwość odbioru odpowiada Twoim potrzebom?
3. Przejrzyj swoją procedurę – czy jest spisana, aktualna i znana Twojemu zespołowi?

Te trzy elementy to fundament, na którym opiera się cała gospodarka odpadami medycznymi w salonie. Reszta – pojemniki, worki, oznakowania, lodówka – to kwestie techniczne, które łatwo wdrożyć, gdy podstawy są na miejscu.

Jeśli potrzebujesz gotowych procedur postępowania z odpadami medycznymi, dopasowanych do branży beauty – znajdziesz je w naszym sklepie na kontrola-sanepidu.pl.